De regio Eindhoven floreert dankzij chipmachinemaker ASML. De ambities op het gebied van woningbouw, infrastructuur, onderwijs en werkgelegenheid in de regio zijn hoog, want Nederlands meest waardevolle bedrijf wordt in de toekomst nog veel waardevoller, is de voorspelling.

Toch blijft die groei vooralsnog uit. De chipmarkt zit in een dip. Bedrijven die leveren aan ASML, een groot onderdeel van de economie in de regio, krijgen minder orders, zeggen ze tegen Nieuwsuur.

Birgit Goumans, directeur van onderdelenbedrijf Kusters Goumans, had net een zogenoemde cleanroom van 500 vierkante meter laten bouwen. In deze ruimte worden de luchtkwaliteit, temperatuur en vochtigheid streng gecontroleerd om specialistische machineonderdelen voor ASML te kunnen maken. De vorige cleanroom was 75 vierkante meter.

Beloftes op genoeg orders om de nieuwe cleanroom met medewerkers te vullen, krijgt Goumans niet van ASML. “We hebben best wel geïnvesteerd in mensen en machines de afgelopen jaren, maar nu zien we dat de hightechmarkt stagneert.”

En die stagnatie duurt al opvallend lang, zegt Steven Pattheeuws, techspecialist bij accountantskantoor PwC. “De chipsector is cyclisch: periodes van groei worden afgewisseld met vertraging. Wat nu opvalt, is dat het herstel langer op zich laat wachten dan gebruikelijk.”

De belangrijkste oorzaak: geopolitieke en economische onzekerheid. Pattheeuws: “Chipmaker Intel heeft zijn investeringsplannen uitgesteld, in Duitsland zijn chipfabrieken on hold gezet. Door handelsbarrières, zoals die van Trump, is de situatie onvoorspelbaar geworden.”

De omzet van ASML in het eerste kwartaal van 2025 was met 7,7 miljard euro ongeveer naar verwachting, maar het bedrijf kreeg minder orders dan verwacht. De beurskoers ligt dit jaar ongeveer een derde lager dan vorig jaar.

Ook Marc Peeters, directeur van BKB Precision, dat kunststof machineonderdelen maakt, ziet de orders teruglopen. Van zijn inkomsten komt 60 procent van ASML, direct of via tussenleveranciers. “Richting het einde van dit jaar moet het echt de andere kant op gaan. We hebben vakmensen in dienst en die proberen we zoveel mogelijk te houden. Daar moeten we anders keuzes in gaan maken.”

Morgen presenteert ASML halfjaarcijfers en blijkt of het bedrijf weer de weg omhoog vindt. Maar zelfs dan houden toeleveranciers het voorlopig lastig, verwacht Pattheeuws. “Hoofdleveranciers van ASML hebben al voorraden opgebouwd, waardoor een eventuele vraagstijging niet direct ten goede komt aan de toeleveranciers verderop in de keten.”

Afhankelijk van ASML

Zelf adviseert ASML z’n toeleveranciers om niet afhankelijk te zijn van één bedrijf. Dan zijn ze “beter in staat om de schommelingen in de vraag op te vangen”, zegt het bedrijf in een reactie. “Het streven is 20 tot 30 procent afhankelijkheid.”

Goumans en Peeters zijn dan ook bezig hun klantenbestanden te vergroten. Ondertussen zijn veel andere bedrijven in de regio Eindhoven de afgelopen jaren juist afhankelijker geworden van ASML, blijkt uit een adviesrapport van PwC.

Gemiddeld groeide die afhankelijkheid van die bedrijven van 29 naar 39 procent van de omzet. Pattheeuws: “Voor een deel is dat een bewuste keuze geweest; de chipsector levert hoge marges op. Maar het is ten koste gegaan van spreiding over andere sectoren.”

Voor de lange termijn geldt dat de chipsmarkt een groeimarkt is. “Maar bedrijven moeten de tussenliggende periode wel kunnen overbruggen”, zegt Pattheeuws. Goumans: “Garanties zijn er niet. Uiteindelijk moeten we zelf geloven in de ontwikkeling van de klanten en daarop voorinvesteren.”

Reactie ASML

“Zoals vermeld in onze resultaten over het eerste kwartaal blijven we groeikansen zien in de halfgeleiderindustrie, en we bereiden ons voor op die groei. We zijn van plan wereldwijd uit te breiden, ook in Nederland.

De halfgeleiderindustrie is van nature cyclisch. Dat betekent dat, ook al blijft het langetermijnperspectief onveranderd, de vraagverwachtingen op korte termijn voortdurend worden bijgesteld.

ASML staat regelmatig in contact met leveranciers en deelt updates over capaciteitsvereisten, wat ertoe kan leiden dat zij hun plannen aanpassen. Leveranciers die actief zijn in de halfgeleiderindustrie begrijpen deze behoefte aan flexibiliteit volledig en hebben samen met ASML de capaciteit ontwikkeld om dergelijke op- en neerwaartse aanpassingen in de vraag op te vangen.

Door te mikken op een leveranciersafhankelijkheid van ongeveer 20-30 procent, zorgen we ervoor dat een schommeling in de vraag slechts een gematigde impact heeft op de betreffende leverancier.”